The University of Quran and Hadith Hadith Studies and Researches 3060-6543 2 3 2025 08 23 A Critical Discourse Analysis of the Role and Status of Women in Nahj al-Balāghah According to Norman Fairclough's Approach تحلیل گفتمان انتقادی نقش و جایگاه زنان از منظر حضرت علی (ع) در نهج البلاغه بر پایه نظریه نورمن فرکلاف 3 48 13894 10.22034/hsr.2025.51658.1060 EN Ahmad Karimi Associate Professor and Faculty Member, Department of Islamic Theology, Faculty of Hadith Sciences and Teachings, University of Qur'an and Hadith, Qom, Iran. 0000-0002-5525-2024 Mahtab Kheirosadat Mohammadabadi Ph.D. Student, Nahj al-Balāghah Sciences and Teachings, Faculty of Hadith Sciences and Teachings, University of Qur'an and Hadith, Qom, Iran. Mostafa ShahidiTabar Assistant Professor, Department of Foreign Languages, Imam Sadegh(AS) University, Tehran, Iran. Journal Article 2025 01 29 Nahj al-Balāghah, a selection of directives from the Caliph and immediate successor of the noble Prophet of Islam, Imam Ali (AS), is a key source for understanding authentic Islamic discourse. This research examines the discourse on women in Sermons 27 (on Jihad) and 80 (political), and Letters 14 (military) and 31 (educational), using Norman Fairclough's critical discourse analysis approach at three levels: description (linguistic features), interpretation (production and reception), and explanation (social structures). Findings indicate that by rejecting the conventional and Umayyad violent and exploitative ideology against women, the Alawite discourse represents women as sublime, complementary, respected, and delicate subjects. Considering the emotional and social vulnerability of women, it emphasizes the preservation of human dignity, protection of their rights, and avoidance of injustice and violence against them. By recognizing the group identity of all women, including non-Muslims in a religious society, it reveals the integrated identity of the community, social cohesion, and shared human rights. Relying on religious legitimacy, the Alawite discourse aims to correct incorrect cognitive-cultural presuppositions about women and reinforces its discursive authority through intertextuality with the Qur'an and Prophetic tradition, as well as the use of social identity elements like honor (Ghayrat) and zeal (Ḥamīyyat). This research fills the gap of a comprehensive discourse analysis in Islamic texts regarding women and, by relying on Islamic exegeses, offers a modern reinterpretation for discussions on women's rights. This analysis, conducted within the historical context of early Islam, contributes to a deeper understanding of the status of women in religious texts and has applications in women's rights policymaking. نهج‌البلاغه، گزیده‌ای از رهنمودهای خلیفه و وصی بلافصل رسول مکرم اسلام، امام علی (ع)، منبعی کلیدی برای فهم گفتمان‌ اصیل اسلامی است. این پژوهش، گفتمان زنان در خطبه‌های 27 (جهادی) و 80 (سیاسی) و نامه‌های 14 (نظامی) و 31 (تربیتی) را با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف و در سه سطح توصیف (ویژگی‌های زبانی)، تفسیر (تولید و دریافت)، و تبیین (ساختارهای اجتماعی)، بررسی کرده است. یافته‌ها نشان داد که با نفی ایدئولوژی خشونت‌گرایانه و استثمارگرایانه عرفی و اموی علیه زنان، گفتمان علوی، بانوان را به‌عنوان سوژه‌های والا، مکمل، محترم، و لطیف بازنمایی کرده و با عطف‌نظر به آسیب‌پذیری عاطفی و اجتماعی بانوان، بر حفظ کرامت انسانی و حمایت از حقوق آنان و نیز پرهیز از ظلم و خشونت علیه زنان تاکید کرده و با به رسمیت‌شناختن گروه‌بودگی همه زنان حتی غیرمسلمان در جامعه دینی، هویت یک‌پارچه جامعه، انسجام اجتماعی و حقوق انسانی مشترک را آشکار می‌سازد. گفتمان علوی با تکیه بر مشروعیت دینی، به اصلاح پیش‌فرض‌های فرهنگی شناختی ناصواب درباره زنان می‌پردازد و اقتدار گفتمانی خود را با تکیه بر بینامتنیت قرآن و سنت نبوی و استفاده از عناصر هویت اجتماعی مانند غیرت و حمیت، تقویت می‌کند. پژوهش، شکاف نبود تحلیل گفتمانی جامع در متون اسلامی درباره زنان را پر می‌کند و با تکیه بر تفاسیر اسلامی بازتفسیری مدرن برای گفت‌وگوهای حقوق زنان ارائه می‌دهد. این تحلیل که در بافت تاریخی صدر اسلام صورت گرفت به درک عمیق‌تر جایگاه زنان در متون دینی کمک می‌کند و در سیاست‌گذاری حقوق زنان کاربرد دارد.

https://hsr.qhu.ac.ir/article_13894_0972bf6c1fa16f12353b18cf20b4bd11.pdf

The University of Quran and Hadith Hadith Studies and Researches 3060-6543 2 3 2025 08 23 A Narrative-Based Approach to the Arabicity of the Quran's Language and Its Points of Similarity and Difference with Human Language رهیافت روایی به عربیّت زبان قرآن و وجوه شباهت و تفاوت آن با زبان بشر 49 80 13893 10.22034/hsr.2025.51821.1069 EN Omid Qorbankhani Assistant Professor, Department of Theology, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. 0000-0001-9363-9222 Journal Article 2025 02 18 The religion of Islam is a universal religion, and consequently, the audience of the Quran includes all human beings from various ethnic backgrounds. However, from among the different languages, the divine will chose the Arabic language to convey the teachings of this holy book. Questions arise in this regard, such as ‘Whether this selection is due to a special characteristic of the Arabic language or if it is merely rooted in being the same language as the Prophet's (PBUH) people?’ ‘If the Quran had been revealed in a non-Arabic language, could it have had a similar role and impact?’ Furthermore, ‘Is the language of the Quran entirely subject to the rules and regulations governing human language, or does it have differences?’ In response to these questions, the present study adopts a narrative-based approach to examine and analyze related hadiths. It concludes that the Arabic language, regarding its special capacities, is the exclusive language of revelation; therefore, the Holy Quran is established upon the Arabic language and is inseparable from it. There are also similarities and differences between the Arabic of the Quran and the conventional Arabic of the era of revelation. These similarities are manifested in the types of letters, word structures, grammatical rules, and expressive style. The differences lie in the semantic system, the textual continuum, and the levels of signification. دین اسلام، دینی جهانی و به تَبَع، مخاطبان کتاب آسمانی آن، قرآن، همه انسان‌ها از قومیّت‌های مختلف هستند. با این حال از میان زبان‌های مختلف، مشیّت الهی، زبان عربی را برای بیان آموزه‌های قرآن برگزیده است. در این باره سؤالاتی قابل طرح است: آیا این گزینش به جهت خصوصیّتی در زبان عربی است یا این که تنها ریشه در همزبانی با قوم پیامبر خاتم(ص) دارد؟ آیا اگر قرآن به زبانی غیرعربی نازل می‌شد، می‌توانست نقش و تأثیری مشابه داشته باشد؟ علاوه بر این، آیا زبان قرآن به طور کامل تابع قواعد و ضوابط حاکم بر زبان‌ بشری است یا تفاوت‌هایی با آن دارد؟ در پاسخ بدین سؤال‌ها پژوهش حاضر با اتّخاذ رویکرد روایی به بررسی و تحلیل احادیث مرتبط پرداخته و بدین نتیجه دست یافته است که زبان عربی به جهت ظرفیّت‌های ویژه، زبان اختصاصی وحی قرار گرفته است. بنابراین قرآن کریم قائم بر زبان عربی است و قابل انفکاک از آن نیست. همچنین میان زبان عربی قرآن و زبان عربی عرفی عصر نزول شباهت‌ها و تفاوت‌هایی پیپه می‌شود. این شباهت‌ها در نوع حروف، ساخت واژگان، قواعد دستوری و شیوه بیانی نمود یافته‌اند. تفاوت‌ها نیز در نظام معنایی، پیوستار متن و مراتب دلالی قرار دارند.

https://hsr.qhu.ac.ir/article_13893_75e429ac1cd60adf97ec27d1622e5f8d.pdf

The University of Quran and Hadith Hadith Studies and Researches 3060-6543 2 3 2025 08 23 Analysis of Imam Ṣādiq's (AS) Communication Approach with Abul Khaṭṭāb (Based on the PDAM Narrative Discourse Analysis Method) تحلیل رویکرد ارتباطات امام صادق (علیه‌السلام) با ابوالخطاب (با الگو‌گیری از روش تحلیل گفتمان روایی پدام 35 67 13835 10.22034/hsr.2025.51812.1066 EN Hosain Khakpour Associate Professor, Department of Shia History, Faculty of Literature and Humanities, University of Neyshabur, Neyshabur, Iran. 0000-0003-0121-5890 Hadi Zeini Malekabad Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology, law and Islamic Studies, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran. 0000-0002-7771-9780 Reza Keshavarz Assistant Professor, Islamic Studies Department, , Faculty of Literature and Humanities, University of Neyshabur, Neyshabur, Iran. Journal Article 2025 02 15 During his Imamate, Imam Ṣādiq (AS) faced many deviant thoughts and movements, one of which was the "Ghuluw (exaggeration) movement." Abul Khaṭṭāb is one of the prominent figures of Ghuluw. Although the Ghuluw movement spread significantly during the time of Imam Ṣādiq, Abul Khaṭṭāb faced the most and strictest opposition during this period. This it is an indication of the extent of the deviation of this dangerous exaggerator and Imam Ṣādiq's (AS) efforts to nullify his Exaggerator propaganda; in dealing with Abul Khaṭṭāb, Imam Ṣādiq (AS) prioritized the preservation and protection of Shiʻa from deviations. The present study aims to identify the approach of Imam Ṣādiq's (AS) communication in confronting Abul Khaṭṭāb as one of the prominent figures of Ghuluw. The present research uses a descriptive-analytical method with an interdisciplinary approach, and, by modeling the "PDAM" Narrative Discourse Analysis method, analyzes the communication approach of this Imam with Abul Khaṭṭāb. Research findings indicated that in Imam's (AS) encounter with Abul Khaṭṭāb, the "Repulsive Approach" with 96 percent had the highest frequency, and the "Conservative Approach" and "Reactive Approach" each had the lowest frequency with 2 percent. Among the dual approaches, the "Repulsive-Offensive Approach" has the highest value and frequency, and the Repulsive-Defensive approach has the lowest frequency. The results of the research show that "Abul Khaṭṭāb" caused deviation in Shiʻa beliefs; therefore, the Imam did not tolerate or compromise with him in any way. The high frequency of cursing and condemnation in the Imam's discourse indicates the extent of the deviation of this dangerous exaggerator and the Imam's efforts to expose and nullify his exaggerator propaganda. The high frequency of approaches in the "Structural Space" along with explicit rejections and curses, condemnations, etc. from Imam Ṣādiq (AS) indicates the serious danger of Abul Khaṭṭāb and his movement for the Shiʻa. امام صادق(ع)، در مواجهه با ابوالخطاب، حفظ و صیانت شیعه از انحرافات را در رأس برنامه‌های خود قرار دادند. ازاین‌رو، رویکرد شناسی ارتباطات آن حضرت در مواجهه با وی به عنوان یکی از چهره‌های برجسته غالی، اهمیّت بسزایی دارد. تحقیق پیش‌رو به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد میان‌رشته‌ای و با الگوگیری از روش تحلیل گفتمان روایی «پدام» به تحلیل رویکرد ارتباطات این امام همام با ابوالخطاب پرداخته است. یافته‌ها و نتایج تحقیق نشان می‌دهد که ابوالخطاب، باعث انحراف در عقاید شیعه شد، از این رو حضرت در مواجهه با وی، به هیج وجه تسامح و مماشات نکردند. بسامد بالای لعن و نفرین در گفتمان امام نشان دهنده میزان انحراف این غالی خطرناک و تلاش امام صادق(ع) در جهت رسواسازی و بی‌ثمر نمودن تبلیغات غالیانه اوست.

https://hsr.qhu.ac.ir/article_13835_dc0aa2ba06be8723ef73c1f8e90260ff.pdf

The University of Quran and Hadith Hadith Studies and Researches 3060-6543 2 3 2025 08 23 Content Analysis of Mahdism Narrations in the Book of Baṣāʼir al-Darajāt تحلیل محتوای روایات مهدوی کتاب بصائر الدرجات 115 152 13836 10.22034/hsr.2025.51729.1052 EN Moslem Kamyab Assistant Professor, Department of Current Studies, Mahdism and Future Studies Research Center, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran. 0009-0000-5228-3610 Journal Article 2025 01 08 The book "Baṣāʼir al-Darajāt" by Muḥammad ibn Ḥasan Ṣaffār, as one of the oldest surviving sources from the early period of the Lesser Occultation, can be explored with a Mahdism approach. In this source, 37 narrations, without repetition, address the issue of Mahdism. Since diverse Mahdavi topics are evident in these narrations, this research seeks, using the "Content Analysis" method, to first identify the main and sub-topics of the Mahdism narrations in Baṣāʼir al-Darajāt and then categorize and analyze the main categories. From examining the collection of narrations, 9 main topics were extracted in the form of 44 concepts; the conduct of Imam Mahdi (AS) in the era of reappearance, the Imam's inheritance, the purpose of the reappearance, the Imam's companions, and the blessings of the era of reappearance are among the most important topics in this collection of narrations. The central theme of the Baṣāʼir al-Darajāt narrations refers to the era of reappearance and beyond. This indicates the application of the element of selectivity by Muḥammad ibn Ḥasan Ṣaffār in compiling this work. The existence of some isolated narrations and their lack of transmission until the era of Allamah Majlisī indicates that these narrations were distant from the common discourse of Shia hadith scholars; although the essence of the themes can be traced in other hadith legacies. کتاب بصائر الدّرجات اثر محمد بن حسن صفّار به عنوان یکی از قدیمی‌ترین منابع برجای مانده از دوران آغازین غیبت صغرا می‌تواند با رویکرد مهدویّت مورد کاوش قرار گیرد. در این منبع، 37 روایت، بدون تکرار به مسأله مهدویّت پرداخته است. از آنجا که موضوعات متنوّع مهدوی در این روایات به چشم می آید، این پژوهش در صدد است با روش تحلیل محتوا ابتدا به شناسایی موضوعات اصلی و فرعی روایات مهدوی این کتاب پرداخته و سپس مقوله‌های اصلی را طبقه‌بندی و تحلیل نماید. از بررسی مجموع روایات، 9 موضوع اصلی در قالب 44 مفهوم استخراج شدموضوعاتی مانند: سیره امام مهدی(عج) در عصر ظهور، میراث‌بری حضرت، هدف ظهور، یاران امام و برکات عصر ظهور تمرکز ویژه وجود دارد. در ادامه بر اساس تحلیل کیفی مهمترین مقوله این اثر «روایات عصر ظهور» شناخته شد. این رویکرد انحصارگرایی می‌تواند محصول تفکر اصلی مؤلّف در شناساندن علم ویژه اهل بیت(علیهم السلام) و نزدیک‌پنداشتن دوره ظهور تفسیر شود. وجود برخی از روایات منفرد و عدم نقل آنها تا دوران مرحوم مجلسی نشان از آن دارد که این دست روایات از گفتمان مرسوم محدّثان شیعی به دور بوده است؛ اما اصل مضامین در میراث‌های حدیثی دیگر قابل پیگیری است. .

https://hsr.qhu.ac.ir/article_13836_e6ab2cb3638c9c96de5833714056d72a.pdf

The University of Quran and Hadith Hadith Studies and Researches 3060-6543 2 3 2025 08 23 The Achievement of Some Companions in Confronting Isra'iliyyat: A Critique and Review دستاورد برخی از صحابه در مواجهه با اسرائیلیّات؛ نقد و بررسی 153 178 13895 10.22034/hsr.2025.51939.1078 EN Reza Aghapour Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. 0000-0002-0083-3885 Fatemeh Ramyar Ph.D. Student, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. 0009-0003-5959-945x Hojjat Alinejad Ph.D. Student, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. 0000-0003-0596-2607 Journal Article 2025 05 08 Despite the Prophet Muḥammad’s (PBUH) prohibition against referring to the People of the Book (Ahl al-Kitāb), some Muslims did not refrain from narrating traditions or using their sources. This approach expanded significantly after the Prophet’s (PBUH) demise. Examining the conduct of his successors in dealing with Isra’iliyyat and their transmitters in Sunni and Shiʿi sources reveals contradictions that necessitate a thorough and comprehensive study. This research employs a library-based method and descriptive-analytical processing. Findings indicate that after the Prophet’s (PBUH) passing, some Companions not only failed to prevent recourse to the People of the Book or interactions with narrators of Isra’iliyyat but also promoted these fabrications among Muslims, advocating the idea of "Ḥasbunā Kitāb Allāh." Their aim was to reinforce the notion that the Quran alone suffices, rendering the Prophet’s (PBUH) Sunnah unnecessary, by comparing Israelite superstitions with Prophetic traditions. This move, ostensibly to preserve the political status of the Prophet’s (PBUH) successors, had severe negative consequences, including the proliferation of fabricated hadith and the infiltration of Isra’iliyyat into Quranic exegesis (Tafsir). The results demonstrate how political motivations influenced intellectual and doctrinal developments in Islamic society. This study also underscores the importance of critically re-examining hadith and historical sources in light of their political contexts. Its findings may pave the way for deeper investigations into the role of politico-intellectual currents in shaping Islamic foundations and help researchers adopt a more analytical approach to religious texts. با وجود نهی پیامبر اکرم(ص) از مراجعه به اهل کتاب، برخی از مسلمانان از نقل روایات و استفاده از منابع آنان خودداری نکردند. این رویکرد پس از رحلت پیامبر(ص) گسترش چشمگیری یافت. بررسی عملکرد جانشینان ایشان در مواجهه با اسرائیلیّات و ناقلان آن در منابع فریقین، با تناقض‌هایی همراه است که نیاز به پژوهشی عمیق و جامع را می‌طلبد. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و پردازش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پس از رحلت پیامبر(ص)، برخی صحابه نه تنها از مراجعه به اهل کتاب و برخورد با راویان اسرائیلیّات جلوگیری نکردند، بلکه با ترویج این جعلیّات در میان مسلمانان، درصدد القای اندیشه «حسبنا کتاب الله» برآمدند. هدف آنان این بود که با مقایسه خرافات اسرائیلی با احادیث نبوی، این تفکر را تثبیت کنند که تنها قرآن کافی است و نیازی به سنّت پیامبر(ص) نیست. این اقدام به‌ظاهر برای حفظ جایگاه سیاسی جانشینان پیامبر(ص) صورت گرفت، اما پیامدهای منفی بسیاری داشت. از جمله: رواج جعل در احادیث نبوی و نفوذ اسرائیلیّات به تفسیر قرآن. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه انگیزه‌های سیاسی می‌تواند بر تحولات فکری و اعتقادی جامعه اسلامی تأثیر بگذارد. این مطالعه همچنین بر اهمیّت بازخوانی انتقادی منابع حدیثی و تاریخی با توجه به بسترهای سیاسی شکل‌گیری آنها تأکید دارد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند زمینه‌ساز تحقیقات عمیق‌تری در بررسی نقش جریان‌های سیاسی-فکری در شکل‌گیری مبانی اسلامی باشد و به محقّقان کمک کند تا با رویکردی تحلیلی‌تر به واکاوی منابع دینی بپردازند.

https://hsr.qhu.ac.ir/article_13895_e6302c9bf582b2bd80b6c12319db0352.pdf

The University of Quran and Hadith Hadith Studies and Researches 3060-6543 2 3 2025 08 23 The Method of Interaction of Shaykh Ṭūsī with the Interpretative Narrations of the Companions in Tafsīr al-Tibyān نحوه تعامل شیخ طوسی با روایات تفسیری صحابه در تفسیر تبیان 179 218 13845 10.22034/hsr.2025.51880.1074 EN Elahe Hadian Rasanani Associate Professor, Qur'anic Studies, University of Quran and Hadith, ز, Iran. 0000-0002-5393-3002 Zeynab Asghari Ph.D of Islamic Studies, Qur'an and Islamic Texts, University of Quran and Hadith, Tehran, Iran. Mehrnaz Bashizadeh Moghaddam Assistant Professor, Faculty of Sciences and Knowledge of the Quran, University of Quran and Hadith, Qom, Iran. 0000-0003-1060-7378 Journal Article 2025 03 12 The present study examines the status of the Companions and their interpretative narrations in Tafsīr al-Tibyān, the seminal exegetical work of Shaykh Ṭūsī. As the first comprehensive Shiʿi exegesis, Tafsīr al-Tibyān adopts a critical and selective approach toward the interpretative narrations of the Companions. Shaykh Ṭūsī, adhering to the principles of Ijtihād and rationalism, compares these narrations with Qur’anic verses and the ḥadīths of the Ahl al-Bayt (AS). In cases of contradiction, he critiques and sometimes rejects the narrations of the Companions. He exercises caution in accepting these reports, only considering them valid if they align with Shiʿi exegetical foundations and rational principles. One of his motivations for utilizing these narrations is to address Sunni objections and strengthen the theological foundations of Shiʿi belief. Moreover, Shaykh Ṭūsī employs both Rijāl and analytical methods to assess these narrations, transmitting only those deemed reliable in both chain of transmission and content. The findings of this research indicate that his approach to the interpretative narrations of the Companions is not only influenced by scholarly and rational considerations but is also deeply rooted in Shiʿi theological principles, applying these narrations methodically within a specific framework. این پژوهش به بررسی جایگاه صحابه و روایات تفسیری آنان در تفسیر تبیان اثر شیخ طوسی (ره) می‌پردازد. تبیان، به‌عنوان نخستین تفسیر جامع شیعه، در تعامل با روایات تفسیری صحابه، رویکردی انتقادی و گزینشی اتّخاذ کرده است. شیخ طوسی با پایبندی به اصول اجتهادی و عقل‌محوری، این روایات را با آیات قرآن و احادیث اهل‌ بیت (علیهم السلام) مقایسه کرده و در موارد تعارض، روایات صحابه را نقد و گاه رد کرده است. وی در پذیرش این روایات جانب احتیاط را رعایت کرده و آن‌ها را تنها در صورتی پذیرفته است که با مبانی تفسیری شیعه و اصول عقلانی سازگار باشند. یکی از دلایل بهره‌گیری او از این روایات، پاسخ‌گویی به شبهات اهل سنّت و تقویت بنیان‌های اعتقادی شیعه بوده است. همچنین، شیخ طوسی در بررسی این روایات، از روش‌های رجالی و تحلیلی بهره گرفته و تنها اقوالی را نقل کرده که از لحاظ سند و محتوا قابل اعتماد بوده‌اند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که رویکرد وی در مواجهه با روایات تفسیری صحابه، نه تنها متأثّر از ملاحظات علمی و عقلی، بلکه مبتنی بر اصول کلامی شیعه بوده و به گونه‌ای روشمند از آن‌ها در چارچوبی خاص بهره برده است.

https://hsr.qhu.ac.ir/article_13845_d79708411ec52400f1dd74e0f96ba677.pdf