معناشناسی "حدیثنا"

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه حدیث دانشگاه قرآن و حدیث

چکیده

عبارت «حدیثنا» در چند دسته از روایات و از جمله احادیث مشهور به روایات صعب و مستصعب آمده است. متن  و اسناد این روایات در مجموع قابل اعتمادند و در انتساب آنها به معصومان  تردید و شک جدی نداریم. آنچه سؤال برانگیز است، معنای این عبارت و مقصود اهل بیت ع از آن است. در این نوشته کوشش شده تا بر پایه فرآیند ترسیم شده در کتاب روش فهم حدیث، ابتدا با واژه پژوهی اجتهادی،  مفهوم ظاهری و ابتدایی «حدیثنا» شناسایی شود. سپس قرائن درون حدیثی و نیز قرینه های  بیرونی و بویژه خانواده حدیث کاویده شده اند. بر پایه این تکاپو، به این نتیجه رسیده­ایم که « حدیثنا» به مقام والای اهل بیت ع و فضایل و کمالات بی نظیر ایشان اشاره دارد. این نتیجه در تعارض بدوی با معدود  روایاتی است که « حدیثنا» در آنها به مضمون والا و علمی سخنان ایشان ترجمه می شود. این تعارض ابتدایی اما، قابل حل است. راه حل پیشنهادی آن است که  علوم و معارف والای نمود یافته در سخنان ایشان را بخشی از فضایل وجودی ایشان بگیریم.

کلیدواژه‌ها


  1. Sources

    1. Ābī Rāzī, M. (2003 AD/1424 AH). Nathr al-Durr fī al-Muḥāḍirāt. 1st (Maḥfūẓ, Kh. Res). Beirut: Dār al-Kutub al-ʻIlmīyyah.
    2. ʻAskarī, Ḥ. (1980 AD/1400 AH). Dīwān al-ʻAskarī. 1st (Qanāziʻ, G. Res). Damascus: al-Maṭbaʻah al-Taʻāwunīyyah.
    3. Farāhīdī, Kh. (1989 AD/1409 AH). Kitāb al-ʻAyn. 2nd Qom: Hijrat Publisher.
    4. Fayḍ Kāshānī, M. (1986 AD/1406 AH). al-Wāfī. 1st Isfahan: Imām Amīr al-Muʼminīn (AS) Library.
    5. Ḥillī, Ḥ. (2000 AD/1421 AH). Mukhtaṣar Baṣāʼir al-Darajāt. 1st (Muẓaffar, M. Ed). Qom: al-Nashr al-Islāmī Institute.
    6. Ibn al-Muqaffaʻ, A. (n.d.). al-Āthār al-Kāmilah. (Fārūq Ṭabāʻ, U. Res). Beirut: Shirkah Dār al-Arqam b. Abī Arqam.
    7. Ibn Athīr, M. (1988 AD/1367 SH). al-Nihāyah fī Gharīb al-Ḥadīth wa al-Athar. 4th (Ṭanāḥī, M. Ed). Qom: Ismāʻīlīyān Press Institute.
    8. Ibn Basām, A. (2000). al-Dhakhīrah fī Maḥāsin Ahl al-Jazīrah. 1st (Iḥsān, A. Ed). Beirut: Dār al-Gharb al-Islāmī.
    9. Ibn Fārs, A. (1984 AD/1404 AH). Muʻjam Maqāʼīs al-Lughah. 1st (Hārūn, A. Ed). Qom: Maktabah al-Aʻlām al-Islāmī.
    10. Ibn Manẓūr, M. (1993 AD/1414 AH). Lisān al-ʻArab. 3rd (Mīr Dāmādī, J. Ed). Beirut: Dār al-Fikr Lilṭibāʻah wa al-Nashr wa al-Tawzīʻ - Dār Ṣadir.
    11. Javadi Amoli, A. (2019 AD/1398 SH). Taḥrīr Risālah al-Wilāyah. 6th (Ebrahimi, H. Org). Qom: Nashr Isrāʼ.
    12. Jawharī, A. (1987 AD/1407 AH). al-Ṣiḥāḥ. 4th (ʻAṭṭār, A. Ed). Beirut: Dār al-ʻIlm Lilmalāʼīn.
    13. Kashshī, M. (1989 AD/1409 AH). Rijāl al-Kashshī (Ikhtīyār Maʻrafah al-Rijāl). 1st (Muṣṭafawī, M. Ed). Mashhad: Publishing Institute of Mashhad University.
    14. Kulaynī, M. (1987 AD/1407 AH). al-Kāfī. 4th (Ghaffari,A; Akhoundi,M . Ed). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyah.
    15. Majlisī, M. (1983 AD/1403 AH). Biḥār al-Anwār. 2nd Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
    16. Majlisī, M. (1984 AD/1404 AH). Mirāt al-ʻUqūl fī Sharḥ Akhbār Āl al-Rasūl. 2nd (Rasouli Mahalati, H. Ed). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyah.
    17. Majlisī, M. (1986 AD/1406 AH). Rawḍah al-Muttaqīn fī Sharḥ Man Lāyaḥḍuruhl Faqīh. 2nd (Mousavi Kermani,M; Eshtahardi,A .Ed). Tehran: Kushanpur Islamic Cultural Institute.
    18. Masoudi, A. (2005 AD/1384 SH). The Method of Understanding Hadith. 1st Tehran: Samt.
    19. Masoudi, A. (2020 AD/1399 SH). Fiqh al-Ḥadīth. 1st Qom: Dār al-Ḥadīth Publication.
    20. Mufīd, M. (1992 AD/1413 AH). al-Amālī. 1st (Ghaffari, A; Ostad Vali, H. Ed). Qom: Congress of Shaykh Mufid.
    21. Muttaqī Hindī, A. (1981 AD/1401 AH). Kanz al-ʻUmmāl. 5th (Ḥayyānī, B; al-Saqā, Ṣ. Res). Beirut: al-Risālah Institute.
    22. Nuʻmānī, M. (2018 AD/1397 SH). al-Ghaybah. 1st (Ghaffari, A. Ed). Tehran: Ṣadūq Publisher.
    23. al-Rāwandī, Q. (1989 AD/1409 AH). al-Kharāʼij wa al-Jarāʼiḥ. 1st Ed. Qom: al-Imām al-Mahdī (AS) Institute.
    24. Raḥīmī, M. (2011 AD/1390 SH). Sharḥ Risālah al-Wilāyah Muḥammad Ḥusayn Ṭabāṭabāʼī. 1st Tehran: Setareh Qutbi.
    25. Rāzī, M. (1986). Mukhtār al-Ṣiḥāḥ. Beirut: Maktabah Lebanon.
    26. Ṣaffār Qumī, M. (1984 AD/1404 AH). Baṣāʼir al-Darajāt. 2nd (Kooche Bagh, M. Ed). Qom: Maktabah Āyatullāh al-Marʻashī al-Najafī.
    27. Thaʻlabī, A. (2001 AD/1422 AH). al-Kashf wa al-Bayān ʻan Tafsīr al-Qurān (Tafsīr al-Thaʻlabī). 1st (Bin ʻĀshūr, A. Res). (Saʻidī, N. Ed). Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
    28. Zamakhsharī, M. (1979). Asās al-Balāghah. 1st Beirut: Dār Ṣadir.