نقش روایات دربردارنده قواعد التفسیر در نقد دو باور اخباریان

قاسم پور, محسن; خالصی مقدم, محمد هادی

doi:10.22034/hsr.2023.13599

نقش روایات دربردارنده قواعد التفسیر در نقد دو باور اخباریان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استاد گروه قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

² دکتری علوم قرآن و حدیث.

10.22034/hsr.2023.13599

چکیده

اخباریان گروهی از عالمان شیعی هستند که در طول تاریخ عقائد مختلفی در مورد آیات و روایات دارند، آن‌ها منکر حجیت همه آیات‌اند و استدلال به قرآن را مشروط به در دست داشتن تأییدی از سوی اهل بیت (ع) میدانند و تفسیر قرآن را مخصوص اهل بیت (ع) میدانند، باور دیگر آنان رد قیاس به انواع آن است اعم از قیاس اولویت و منصوص العله. در رد باور آن‌ها، آثار متعددی به رشته تحریر درآمده است. پژوهش حاضر به شیوه کتابخانه‌ای، با استناد به روایات و قواعد برآمده از آن‌ها و نیز تحلیل‌های منطقی و عقلی از روایت، در پی نقد این دو باور اخباریان است. این پژوهش با تکیه بر روایات تفسیر عصری و استخراج قواعد برآمده از آن‌ها به نقد دو باور پرداخته است، این قواعد ‌عبارت‌اند از: لزوم ارتباط تفسیر با قواعد عربی، لزوم پیوند تفسیر با آیات قرآن، لزوم توجه به قواعد علوم قرآنی در تفسیر از جمله ارجاع متشابهات به محکمات، مکی و مدنی و ...، لزوم استفاده از روایات اهل بیت (ع)، و لزوم استفاده از عقل و قوانین عقلی در تفسیر. از رهگذر این قواعد نتیجه گرفته می‌شود که اهل بیت (ع) با وسیله اشاره به ‌این قواعد تفسیری، راه را برای تفسیر قاعدهمند دیگران نیز بازکردهاند. همچنین با استفاده از این روایات، جواز استدلال به قیاس اولویت نیز اثبات می‌شود.

کلیدواژه‌ها

مراجع

Sources

Holy Quran
1. A Group of Researchers. (2003 AD/1382 SH). Encyclopedia of the Holy Qurān. Qom: Bustan Kitab Publications.
2. A Group of Scholars. (n.d.) Jāmiʻ al-Muqaddamāt, Kitāb Hidāyah. Fourth Edition. Qom: Jamiʻa Mudarrisīn, Hawzah ʻilmīyyah Qom Publishers; Islamic Publication Institute.
3. Amīn, M. (1983 AD/1403 AH). Aʻyān al-Shīʻah. Beirut: Dār al-Taʻāruf Lil-Maṭbūʻāt.
4. ʻArūsī Ḥuwayzī, A. (1994 AD/1415 AH). Tafsīr Nūr al-Thaqalayn. Fourth edition. Qom: Īsmāʻīlīyān.
5. AstarĀbādī, M. (2003 AD/1424 AH). al-Fawāʼid al-Madanīyyah. (Arākī, R. Ed). First Edition. Qom: Islamic Publication Institute.
6. Ayāzī, M. (1999 AD/1378 SH). Qurān and Contemporary Exegesis. Second Edition. Tehran: Daftar Nashr Farhang Islāmī.
7. ʻAyyāshī, M. (2001 AD/1380 SH). al-Tafsīr al-ʻAyyāshī. First edition. Tehran: Maktabah al-ʻIlmīyyah al-Islāmīyyah.
8. Bābāʼī, A, et al. (2015 AD/1394 SH). Methodology of the Quran Exegesis. Sixth Edition. Tehran: The Research Institute of Ḥawzah, University, and the Organization for the Study and Compilation of Humanities Books in Universities.
9. Bihishtī, A. (2012 AD/1391 SH). Akhbārīgarī (History and Belief). Qom: Dār al-Ḥadīth Scientific Cultural Institute.
10. Ḥājī Khalīfah, M. (n.d.). Kashf al-Ẓunūn ʻan Asāmī al-Kutub wa al-Funūn. Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
11. Hāshimī, A. (2002 AD/1381 SH). Jawāhir al-Balāghah. (A Group of Scholars. Ed). Qom: Management Center of Seminaries Publishers
1. Ḥillī, H. (n.d.). al-Jawāhir al-Naḍīd fī Sharḥ Manṭiq al-Tajrīd. Qom: Nashr Bidar.
2. Ḥurr ʻĀmilī, M. (2002 AD/1423 AH). al-Fawāʼid al-Ṭūsiyyah. Second edition. Qom: Maktabah Maḥallātī.
3. Ibn Bābawayh (Shaykh Ṣadūq), M. (2006 AD/1385 SH). ʻLal al-Sharāʼiʻ. First edition. Qom: Dāwarī Book Store.
4. Ibn Bābawayh (Shaykh Ṣadūq), M. (2019 AD/1398 SH). al-Tawḥīd. First edition. Qom: Jāmiʻa Mudarrisīn Publishers.
5. Ibn Hishām Anṣārī, J. (1985 AD/1405 AH). Mughnī al-Labīb ʻan Kutub al-A'ārīb. Qom: Āyatullāh Marʻashī Najafī Publication.
6. Jurjānī, A. (2000 AD/1421 AH). al-Taʻrīfāt. Beirut: Dār al-Kutub al-ʻIlmīyyah, Muḥammad Alī Bayḍūn Publications.
7. Kāshif al-Ghiṭāʼ, J. (n.d.). al-Ḥaq al-Mubīn fī Taṣwīb al-Mujtahidīn wa Takhṭaʼat al-Akhbārīyyīn. (n.p.): Shaykh Ahmad Shīrāzī Publishers.
8. Khānsārī, M.B. (2011 AD/1390 SH). Rawḍāt al-Jannāt. Qom: Īsmāʻīlīyān.
9. Khomeini, R. (2002 AD/1423 AH). Tahdhīb al-Uṣūl. First edition. Tehran: Institute for the Compilation and Publication of Imam Khomeini Works.
10. Khūʼī, A. (1989 AD/1410 AH). Muḥāḍirāt fi Uṣūl al-Fiqh. (Fayyāḍ, M. Ed). Third edition. Qom: Anṣārīyān.
11. Kulaynī, M. (1986 AD/1407 AH). al-Kāfī. Fourth edition. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyah.
12. Maʻrifat, M.H. (2008 AD/1387 SH). al-Tafsīr al-Atharī al-Jāmiʻ. First edition. Qom: al-Tamhīd Cultural and Publications Institute.
13. Maʻrifat, M.H. (2015 AD/1394 SH). Quranic Sciences. Sixteenth edition. Qom: al-Tamhīd Cultural and Publications Institute.
14. Muṭahharī, M. (2001 AD/1380 SH). Islam and Time Requirement 1. Tehran: Ṣadra Publications.
15. Muẓaffar, M. (2009 AD/1388 SH). al-Manṭiq. Qom: Īsmāʻīlīyān Publishers.
16. Muẓaffar, M.R. (2009 AD/1430 AH). Usūl al-Fiqh. Fifth edition. Qom: Islamic Publications.
17. Qasempour, M. (2017 AD/1396 SH). Qur'an Interpretation, Principles, Rules and Required Sciences. Tehran: Nashr Hastī Namā.
18. Riḍāʼī Iṣfāhānī, M.A. (2008 AD/1387 SH). Manṭiq Tafsīr Qurān. Qom: Jāmiʻa al-Muṣṭafā al-ʻAlamīyyah Publication.
19. Ṣadr, A. et al. (1996 AD/1375 SH). Encyclopedia of Shiism. Tehran: Ḥikmat Publications.
20. Sayyid Raḍī, M. (1993 AD/1414 AH). Nahj al-Balāghah. (Ṣobḥī Ṣāliḥ. Ed). First edition. Qom: Hijrat Publications.
21. Shahristānī, A. (1999 AD/1420 AH). Wuḍūʼ al-Nabī. Mashhad: Javād al-Aʼimmah Publications.
22. Suyūṭī, S. (2015 AD/1394 SH). al-Itqān fī ʻUlūm al-Qurān. (Ibrāhīm, A. Ed). Egypt: General Egyptian Book Organization.
23. Ṭabāṭabāʼī, M.H. (1999 AD/1378 SH). Simple Syntax. Forty-fifth edition. Qom: Dār al-ʻIlm Publications.
24. Ṭabāṭabāʼī, M.H. (2011 AD/1390 SH). al-Mīzān fī Tafsīr al-Qurān. Second edition. Beirut: al-Aʼlamī lil Maṭbūʻāt Institute.
25. Taftāzānī, S. (2001 AD/1380 SH). Mukhtaṣar al-Maʻānī. Seventh Edition. Qom: Dār al-Fikr Publication.
26. Zabīdī, M. (1993 AD/1414 AH). Tāj al-ʻArūs min Jawāhir al-Qāmūs. (Shīrī, A. Ed). Beirut: Dār al-Fikr.
27. Zamakhsharī, M. (1986 AD/1407 AH). al-Kashshāf ʻan Ḥaqāʼiq Ghawāmiḍ al-Tanzīl wa ʻUyūn al-Aqāwīl fi Wujūh al-Taʼwīl. Third edition. Beirut: Dār al-Kitāb al-ʻArabī.
28. Zarkashī, M. (1989 AD/1410 AH). al-Burhān fī ʻUlūm al-Qurān. First edition. Beirut: Dār al-Maʻārifah.