تحلیل متنی، بینامتنی و فرامتنی روایات ادخال دنیا در تخم‌مرغ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیارگروه حدیث، دانشکده علوم و معارف حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران.

چکیده

پاسخ‌های معصومان علیهم‌السلام به سوال از ادخال دنیا در تخم مرغ، بدون تغییر حجم طرفین، از جمله روایات مشکل در حوزۀ توحید است که پی‌آوردِ آن، ممکن دانستن امر محال عقلی با استمداد از تمثیل ادخال تصویر اجسام در چشم است که از نظر محتوایی با اصل سوال هم‌خوان نیست. مسئله به این ختم نمی‌شود و دریافت پاسخ دوگانه و متعارضی دیگر از معصوم علیه‌السلام، به سوالی یکسان و محال دانستن این امر، از دیگر مشکلات در رویارویی با این دسته از احادیث محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به تبیین  این احادیث پرداخته و دریافته است که دانشوران، تنها دلالت ظاهری روایاتی را می‌پذیرند که این امر را محال شمرده‌اند و روایاتی که با تمثیل مجازی از جا شدن دنیا در چشم، به حل مسئله پرداخته‌اند را تاویل و یا انکار می‌کنند. در مقابل می‌توان از روایاتی که بر ممکن بودن این امر، با ایجاد تغییر در طرفین دلالت دارند و بدون اظهارنظر باقی ‌مانده‌اند، با استناد به نظریه‌های «هولوگرافیک» و «حذف فضای خالی اتم» در دانش‌های معاصر، خوانشی جدید ارائه کرد، به گونه‌ای که راه حلی برای رفع تعارض به شمار آید. در حقیقت امامان علیهم السلام به فرا خور حال و نیاز راویان، گاه پاسخی دقیق و حقیقی و گاه پاسخی مجازی و اسکاتی داده‌اند تا نه عالمان از حقیقت بی‌بهره بمانند و نه دست‌آویزی برای نفی قدرت خداوند متعال برای نادانان و معاندان ایجاد گردد. از این رو، صرف اینکه یک روایت از ظاهری غریب بهره دارد و یا فهم ظاهری از آن در وهله اول با عقل، علم، هندسه معرفتی و ... متعارض جلوه می‌کند، دلیل کافی برای رد و انکار نیست و فهم دقیق احادیث، مستلزم بررسی‌های چندجانبه است که توجه به دانش روز بشری می‌تواند از جمله الزاماتی باشد که دنیای فهم حدیث را تغییر دهد.

کلیدواژه‌ها


  1. Sources

    1. Baḥrānī, M. (n.d.). Sharḥ Munāẓirah al-Imām al-Ṣādiq (AS) Maʻa al-Zandīq: A Collection of Articles on the Explanation of Hadīths from al-Kāfī. (Dirāyatī, M. Ed). (n.p.): (n.n.).
    2. Fayḍ Kāshānī, M. (1984 AD/1406 AH). al-Wāfī. (al-Ḥusaynī, D. Ed). Isfahan: Library of Amīr al-Muʼminīn Alī (AS).
    3. Fayḍ Kāshānī, M. (2004 AD/1383 SH). al-Shāfī fī al-ʻAqāʼid wa al-Akhlāq wa al-Aḥkām. Tehran: Dār al-Lawḥ al-Maḥfūẓ.
    4. Hāshimī Khūʼī, H. (1981 AD/1360 SH). Minhāj al-Barāʻah fī Sharh Nahj al-Balāghah. Tehran: Cultural Foundation of Imām Mahdī.
    5. Ḥusaynī ʻĀmilī, B. (2003 AD/1425 AH). al-Ḥāshīyah ʻalā Uṣūl al-Kāfī. Qom: Dār al-Ḥadīth.
    6. Jam-e-Jam Newspaper. (2016 AD/1395 SH). No. 4785, d. 24/12/1395.
    7. Jazāʼirī, N. (1995 AD/1417 AH). Nūr al-Barāhīn. Qom: Islamic Publishing House.
    8. Kulaynī, M. (1984 AD/1363 AH). al-Kāfī. (al-Ghaffārī, A. Ed). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyah.
    9. Majlisī, M. (1983 AD/1403 AH). Biḥār al-Anwār. Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
    10. Majlisī, M. (1992 AD/1404 AH). Mirāt al-ʻUqūl fī Shrḥ Akhbār Āl al-Rasūl. (al-Rasūlī, H. Ed). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyah.
    11. Malikī, M. (1994 AD/1415 AH). Tawḥīd al-Imāmīyah. (al-Malikī al-Mīyānjī, A. Ed). Tehran: Wizārah al-Thaqāfah wa al-Irshād al-Islāmī.
    12. Māzandarānī, M. (2000 AD/1421 AH). Sharḥ Uṣūl al-Kāfī. Interpretation by Abulḥasan al-Shuʻarānī. (ʻĀshūr, A. Ed). Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
    13. Mīkhāʼīl, A. (n.d.). The Holographic Universe. (Mehrjoui, D. Trans). (n.p.): (n.n.).
    14. Mīr Dāmād, M. (1983 AD/1403 AH). al- Taʻlīqah ʻalā Uṣūl al-Kulaynī. Qom: Khayyām.
    15. Mortimer, R. (2008). Physical Chemistry. Third Edition. Elsevier Academic Press.
    16. Qazwīnī, M. (2007 AD/1429 AH). al-Shāfī fī Sharḥ al-Kāfī. (n.p.): (n.n.)
    17. Qumī, Q. (n.d.). Sharḥ Tawḥīd al-Ṣadūq. Tehran, Ministry of Culture and Islamic Guidance.
    18. Ṣādiqī, M. (1986 AD/1407 AH). Ḥawār bayn al-Ilāhīyayn wa al-Māddīyayn. Beirut: (n.n.).
    19. Ṣadr al-Mutaʼallihīn, M. (1987 AD/1366 SH). Sharḥ Uṣūl al-Kāfī. Tehran: (n.n.).
    20. Ṣadūq, M. (n.d.). al-Tawḥīd. (Sayyid Hāshim al-Ḥusaynī al-Tihrānī, Ed). Qom: al-Nashr al-Islāmī al-Tābiʻah li Jamāʻah al-Mudarrasīn Publishing House.
    21. Sayyid Murtaḍā, A. (1984 AD/1405 AH). Rasāʼil. (Rajāʼī, M. Ed). Qom: Dār al-Qurān Karīm.
    22. Ṭabarsī, A. (1966 AD/1386 AH). al-Iḥtijāj, Taʻlīq wa Mulāḥiẓāt: Sayyid Muḥammad Bāqir al-Kharsān. Najaf: Dār al-Nuʻmān.
    23. Table of Experimental Nuclear Ground State Charge Radii: An update. Angeli, I.; Marinova, K. P. (January 10, 2013). Atomic Data and Nuclear Data Tables 99.
    24. Ṭurayḥī, F. (1983 AD/1362 SH). Majmaʻ al-Baḥrayn. Tehran: Tarawat.
    25. businessinsider.com.15/9/1397.
    26. nssdc.gsfc.nasa.gov. 28/11/1397