توجیه و تقریر نظریه حاشیه بودن میراث مأثور امامیه؛ بررسی موردی احادیثی از باب المیراث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری علوم قرآن و حدیث، مدرس دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران.

چکیده

نظریه نقل شده از آیت الله بروجردی که فقه شیعه را حاشیه­ای بر فقه اهل سنت دانسته، محل نزاع فقهاست. در برخی تقریرها، دامنه این دیدگاه از فقه شیعه فراتر رفته و درباره احادیث شیعه هم مطرح است؛ بدان معنا که حدیث شیعه، حاشیه­ای بر حدیث اهل سنت است و از آن اثر پذیرفته. در این صورت، پی بردن به موجه بودن این نظریه مسأله­ای مهم است. پژوهه حاضر بر آن است تا نشان دهد چه دلایل و شواهدی بر موجه بودن نظریه حاشیه بودن حدیث امامیه وجود دارد؟ و در این فرض، چه تقریری از آن قابل ارائه است؟ روشنگری درباره شبهه­ اثرپذیری حدیث شیعه، پژوهش درباره این مسأله حدیثی را ضروری می­نماید. رهیافت نوآورانه پژوهش، پدیدارشناسیِ تاریخی است که بر طبق آن نگارنده با بازگوییِ زمینه پدیداری شماری از احادیث باب المیراث امامیه، زوایایی از واقعیت­های تاریخی حاکم بر حدیث امامیه را به تصویر کشیده و موجه بودن این نظریه را تبیین کرده است. بنا به تقریر نگارنده، این حاشیه بودن، تداعی­گر سنت حاشیه نگاریِ فقیهان بر دیگر دیدگاه­هاست و بیانگر آن است که شماری از احادیث تأسیسی امامیه در نظارت، رویارویی و تصحیح دیدگاه­های عامه پدید آمده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


References
Holy Quran
Ahmadi, M. (2009 AD/1388 SH). The Eye and Light of Authority: Interview of the Hawzah Journal with Students of Ayatollah Boroujerdi. Qom: Bustan Ketab.
Akhavan Sarraf, Z. (2008 AD/1387 SH). The Ijtihad School of Ayatollah Boroujerdi. Qom: Bustan Ketab.
ʻAyyāshī, M. (1960 AD/1380 SH). Kitāb al-Tafsīr. Tehran: Islamic Scientific Library.
Bukhārī, M. I. (1990 AD/1410 AH). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Cairo: Committee for Reviving the Books of Sunnah.
Dārimī, A. A. (2000 AD/1421 AH). Sunan al-Dārimī. Riyadh: Dar al-Mughni.
Davani, A. (1993 AD/1372 SH). The Life of the Great Leader of the Shi'a World, Ayatollah Boroujerdi. Tehran: Motahhar Publication.
Dhahabī, Sh. (n.d.). Sīyar Aʻlām al-Nubalāʼ. Beirut: Maktabat al-Islamiyyah.
Fīrūzābādī, M. B. Y. (1995 AD/1415 AH). Qāmūs al-Muḥīṭ. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah; Muhammad Ali Baydun Publications.
Ibn Ḥanbal, A. (1996 AD/1416 AH). al-Musnad. Beirut: Dar al-Risalah.
Ibn Manẓūr, M. (1993 AD/1414 AH). Lisān al-ʻArab. (Mirdamadi, J. D. Ed). Beirut: Dar al-Fikr for Printing, Publishing, and Distribution; Dar Sader.
Ibn Saʻd, M. A. (1993 AD/1414 AH). Ṭabaqāt al-Kubrā. (al-Salami, M. B. Ed). Ta’if: Maktabat al-Siddiq.
Kulaynī, M. B. Y. (1987 AD/1407 AH). al-Kāfī. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Lotfi, M. (2007 AD/1386 SH). Lasting Manifestations: Wisdom, Advice, and Narratives in the Presence of Ayatollah Montazeri. Tehran: Kherad Awa.
Maghribī, N. M. (1965 AD/1385 SH). Daʻāim al-Islam. Qom: Foundation of Ahl al-Bayt.
Mālik, M. (2004 AD/1425 AH). al-Muwaṭṭaʼ of Imam Mālik. Abu Dhabi: Zayed bin Sultan Al Nahyan Foundation for Charitable and Humanitarian Works.
Montazeri, H. (1991 AD/1370 SH). "The Foundations and Style of Ijtihad of Ayatollah Boroujerdi." Hawzah Quarterly. No. 43-44.
Mufīd, M. B. A. (1992). Awāʼil al-Maqālāt fī al-Madhāhib wa al-Mukhtārāt. Qom: Congress of Shaykh al-Mufid.
Muttaqī Hindī, A. (1988 AD/1404 AH). Kanz al-ʻUmmāl. Beirut: Dar al-Risalah.
Nubakhtī, A. M. H. B. M. (1996 AD/1375 SH). al-Firaq al-Shīʻah. (Mashkour, M. J. Trans). Tehran: Tehran Cultural Foundation.
Pakatchi, A. (2013 AD/1392 SH). A Study on the Hadith Collections of Ahl al-Sunnah. Tehran: Imam Ṣādiq University.
Ṣaffār, M. I. H. (1983 AD/1404 AH). Baṣāʼir al-Darajāt fī Faḍāʼil Ᾱl Muhammad. Qom: Ayatollah Marashi Najafi Library.
Ṭabarī, M. J. (1992 AD/1412 AH). al-Jāmiʻ al-Bayān fī Tafsir al-Quran. Beirut: Dar al-Ma'rifah.
Ṭabāṭabāʼī, M. H. (1970 AD/1370 AH). al-Mīzān fī Tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Alami Publications.
Ṭūsī, M. I. H. (1987 AD/1407 AH). Tahdhīb al-Aḥkām. (Khurasani, H. M. Ed). Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Ṭūsī, M. I. H. (1988 AD/1409 AH). Ikhtīyār Maʻrifah al-Rijāl (Rijāl Kashshī). Mashhad: Mashhad University.
Ṭūsī, M. I. H. (1993 AD/1414 AH). al-Amālī. Qom: Dar al-Thaqafah.
Zuhaylī, W. (n.d.). Islamic Jurisprudence and Its Sources. Damascus: Dar al-Fikr.
Online and Electronic Sources
Abdi, M. H. (n.d.). Scientific Session on the Independence of Imamiyyah Jurisprudence. Andisheh Ma. Retrieved from https://andishehma.com/figh-Shiʻa-hashiye-fhighamme/
Ijtihad Network. Interview with Sayyid Ali Milani. (18/12/1395). 
Tamaddon, H. R. (n.d.). Being sidelined: Shia Jurisprudence over
Sunni Jurisprudence.
 Shari'at Nameh Blog. Retrieved from https://tamaddon.kateban.com/post/4566
 
  • تاریخ دریافت: 02 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری: 04 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش: 04 آذر 1403
  • تاریخ اولین انتشار: 04 آذر 1403
  • تاریخ انتشار: 01 آذر 1403