نقد ادعای «ولید بن صالح باصمد» دربارۀ تعارض روایات شیعی مربوط به «ولادت امام مهدی (ع)»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران.

چکیده

در منابع حدیثی شیعه، علاوه بر روایات فراوانی که بر اعلان ولادت امام مهدی (ع) دلالت دارند، روایاتی دیگر نیز وجود دارند که در ظاهر با روایات دستۀ قبل در تعارض‌اند و دلالت بر اخفای ولادت امام مهدی (ع) دارند. در رساله‌ای دانشگاهی به زبان عربی با عنوان «الروایات الواردة فی المهدی فی الکتب الحدیثیة المعتمدة عند الشیعة الاثنی عشریة؛ دراسة نقدیة» نوشتۀ «ولید بن صالح باصمد» با تمسک به این روایات و امثال آن، ادعا شده که روایات شیعی در باب مهدویت، ضعیف، متعارض و غیر قابل جمع‌اند و لذا اصل مهدویت مورد نظر شیعه، محل تردید و تشکیک است. پژوهش حاضر، با هدف پاسخ به شبهات رسالۀ مذکور در خصوص ولادت امام مهدی (ع) و با استفاده از روش «توصیف و تحلیل»، ابتدا ادعای مطرح شده را ذیل دو بخش روایات دالّ بر اعلان ولادت و روایات دالّ بر اخفای ولادت دسته‌بندی و گزارش نموده، سپس با بررسی‌ سند و متن تک‌تک روایات، نتیجه می‌گیرد که گرچه بر اساس هر دو رویکرد اعتبارسنجی راوی‌محور و قرینه محور، روایات معتبری در هر دسته وجود دارند، اما می‌توان میان دلالت آن‌ها جمع کرد؛ بدین‌گونه که‌ منظور از اخفاء ولادت، اخفای عمومی و منظور از اعلان ولادت نیز، اعلان برای خواصّ است که این دوگانگی در اخفاء یا اعلان، متأثر از شرایط خفقان حاکم بر زمانۀ امام حسن عسکری (ع)، لازمۀ حفاظت از حجت خدا بوده است. لذا این دو دسته روایت به ظاهر متعارض، با یکدیگر قابل جمع دلالی هستند و نیازی به ترجیح یکی بر دیگری نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Sources
Holy Quran
Baḥrānī, S. H. (1992 AD/1413 AH). Madīnah al-Muʻājiz al-Aʼimmah al-'Ithnā ʻAshar. Qom: Al-Ma'arif al-Islamiyyah Institute.
Bāṣmad, W. (2014). al-Rawāyāt al-Wāridah fī al-Mahdī fil Kutub al-Ḥadīthīyyah al-Muʻtamada 'inda al-Shīʻah al-'Ithnā 'Asharīyyah; Dirāsah Naqdīyyah. Mecca: Umm al-Qura University.
Burqaʻī, A. (n.d.). A Scientific Study of Hadiths on the Mahdi. N.p.: N.n.
Burqaʻī, B. (n.d.). A Glimpse from the Quran. N.p.: N.n.
Fahdāwī, A;  Ḥubbullāh, H. (2016 AD/1437 AH). al-Mu'tabar min Biḥār al-Anwār Wafqan li Naẓarīyāt Ᾱyatullāh al-Shaykh Muhammad ʻᾹṣif Muḥsinī. Beirut: Dar al-Mahajjah al-Bayda'.
Ḥillī, H. (1981 AD/1402 AH). Rijāl al-'Allāmah al-Ḥillī. Qom: al-Sharif al-Radi.
Hosseini Hanif, A; Tawassoli, A. (2018 AD/1397 SH). "The Correct Methodology for Evaluating the Narrations of Biḥār al-Anwār from the Perspective of Ayatollah Muhammad ʻᾹṣif Muḥsinī in Moshra'a Biḥār al-Anwār." Hadith Howzeh. Vol. 1, no. 1, pp. 131-164.
Hosseini Shirazi, S. A. (2019 AD/1398 SH). Evaluating the Authenticity of Shia Hadiths. Tehran: Samt Organization.
Ḥurr ʻᾹmilī, M. (2004 AD/1425 AH). Ithbāt al-Hudāt bil Nuṣūṣ wal Muʻjizāt. Beirut: A'lami.
Ibn Abī Zaynab, M. (1976 AD/1397 AH). al-Ghaybah lil Nuʻmānī. Tehran: Nashr Saduq.
Ibn Bābawayh, A. (1983 AD/1404 AH). al-Imāmah wa al-Tabṣira min al-Ḥayra. Qom: al-Imam Mahdi (AJ) School.
Ibn Bābawayh, M. (2015 AD/1395 SH). Kamāl al-Dīn wa-Tamām al-Niʻmah. Tehran: Islamiyyah Publishing.
Ibn Ghaḍāʼirī, A. (2001 AD/1380 SH). al-Rijāl li Ibn al- Ghaḍāʼirī. Qom: Dar al-Hadith.
Kashshī, M. (1983 AD/1404 AH). Iktīyār Ma'rifat al-Rijāl. Qom: Al al-Bayt (AS) Li Ihya' al-Turath Institute.
Khaṣībī, H. (1998 AD/1419 AH). al-Hidāyah al-Kubrā. Beirut: al-Balag.
Khazāz Rāzī, A. (1980 AD/1401 AH). Kifāyat al-Athar fi al-Naṣṣ 'alā al-A'immah al-Ithnā 'Ashar. Qom: Bidar.
Kulaynī, M. (1986 AD/1407 AH). al-Kāfī. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Mahdinejad, S. (2020 AD/1400 SH). Imam Mahdi (AJ): Flag of Guidance: A Response to Abulfaḍl Burqaʻī in the Book "Scientific Investigation of the Hadiths of the Mahdi." Tehran: Naba’ Publishing.
Mahdinejad, S; Feqhizadeh, A. (2018 AD/1398 SH). "Clarification of Abulfaḍl Burqaʻī’s Methodological Error in Rejecting the Verse of Succession." Quran and Hadith Research Paper. Vol. 12, no. 24, pp. 203-223.
Majlisī, M. B. (1983 AD/1404 AH). Biḥār al-Anwār. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Masʻūdī, A. (2005 AD/1426 AH). Ithbāt al-Waṣīyyah. Qom: Ansariyan.
Mohammadifam, F; Nabavi, S. M. (2017 AD/1397 SH). "A Review of the Contradictory Approaches of Sayyid Abulfaḍl Burqaʻī." Encyclopedia of Quranic and Hadith Sciences. No.9, pp. 167-196.
Muḥsinī, M. A. (2005 AD/1426 AH). Mashraʻa Biḥār al-Anwār. Qom: Maktabat al-‘Azizi.
Najāshī, A. (1986 AD/1365 SH). Rijāl al-Najāshī. Qom: al-Nashr al-Islami Institute.
QuṢb al-Dīn Rāwandī, S. (1988 AD/1409 AH). al-Kharāʼij wal Jarāʼiḥ. Qom: Imam Mahdi (AJ) Institute.
Shūshtarī, M. (1989 AD/1410 AH). Qāmūs al-Rijāl. Qom: Qom Seminary Teachers' Association.
Ṭabasī, S. A. M. (2016 AD/1396 SH). "Examination of the Views of Abdul Wahhāb Farīd Tunikābunī and Sayyid Abulfaḍl Burqaʻī in Critiquing the Belief in Raj'a." Imamat Pazhuhi. Vol. 7, no. 2, pp. 61-106.
Taqī al-Dīn al-Ḥillī, H. (1922 AD/1342 AH). al-Rijāl. Tehran: University of Tehran.
Ṭūsī, M. (1990 AD/1411 AH). al-Ghaybah. Qom: Dar al-Ma'arif al-Islamiyyah.
Ṭūsī, M. (1999 AD/1420 AH). Fihrist Kutub al-Shi'ah wa Uṣūluhim wa Asmā' al-Muṣannafīn wa Aṣḥāb al-Uṣūl. Qom: Maktabat al-Muhaqqiq al-Tabatabai.
Ṭūsī, M. (2006 AD/1427 AH). Rijāl al-Ṭūsī. Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Zarnooshe Farahani, H., et al. (2023 AD/1403AH (a)). "Critique of Walīd ibn Ṣāliḥ Bāṣmad's claim regarding the conflict of Shia narrations concerning the ruling methodology of Imam Mahdi (AS)." Pajoheshnameh Kalam. Vol. 11, no. 20, pp. 29-56.
Zarnooshe Farahani, H; Hormozi, Z. (2023 AD/1403 AH (b)). "Critique of Walīd ibn Ṣāliḥ Bāṣmad's Claim Regarding the Conflict of Shia Narrations Concerning the Expectation of Faraj." Hadith Pazhuhi. Forthcoming.
 
  • تاریخ دریافت: 01 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری: 25 دی 1403
  • تاریخ پذیرش: 29 دی 1403
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار: 01 اسفند 1403