درخواست‌کنندگان نقل حدیث از امام رضا (ع) در نیشابور، کاستی ها و لغزش ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه مطالعات تاریخ تشیع، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران.

چکیده

در استقبال و توقّف امام رضا (ع) در نیشابور، هنگام انتقال به مرو تردیدی نیست؛ ولی در تمسّک کنندگان به لگام مرکب ایشان و درخواست کنندگان نقل حدیث، ناهمگونی در منابع وجود دارد. راقم این سطور با گردآوری کتابخانه‌ای جستارها و ارائه آن به شیوه تحلیلی- توصیفی، کوشش کرده تا مرزبندی مستندی از اشخاص درخواست کننده ارائه دهد. احمد بن حرب نیشابوری (م 234 ق)، ابن راهوَیه (م 238 ق)، محمد بن أسلم طوسی (م 242 ق)، محمد بن رافع قشیری نیشابوری (م 245 ق) یاسین بن نضر نیشابوری (م 252 ق)، یحیی بن یحیی نیشابوری (م 226 ق) و محمد بن یحیی ذُهلی نیشابوری (258 ق) کسانی اند که منابع معتبر، نام آنان را گزارش کرده‌اند؛ اما شمردن ابو زُرعه رازی (م 264 ق)، ابن خزیمة سلمی نیشابوری (م ۳۱۱ ق)، ابوعلی ثقفی نیشابوری (م 328)، آدم بن أبی أیاس عسقلانی (م 220)، نصر بن علی جهضمی رازی حنفی (م 250 ق) و معلّی بن منصور رازی حنفی (م 211 ق) در شمار آنان، نااستوار و قرائن آن را تأیید نمی‌کند. اینان یا زاده نشده بودند و یا در سنّ تحمل حدیث نبوده اند و یا در منطقه دیگر، زیست می کرده اند. نویسندگان مکتب تشیع باید با نقل معتبر، متّهم به تصحیف و جعل تاریخ نشوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Sources
Ibn Abī Ḥātam al-Rāzī, A. (1953 AD/1372 AH). al-Jarḥ wa al-Taʻdīl. 1st Ed. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi.
Ibn Abī Yaʻlī, M. (n.d.). Ṭabaqāt al-Ḥanābila. Beirut: Dar al-Maʻrifa.
Ibn Baṭrīq, Y. (1987 AD/1407 AH). ‘Umdat ‘Uyūn Ṣiḥāḥ al-Akhbār fī Manāqib Imām al-Abrār. 1st Ed. Qom: al-Nashr al-Islami Institution.
Ibn Khallikān, A. (n.d.). Wafayāt al-Aʻyān wa Anbā’ Abnā’ al-Zamān. (Abbas, E. Ed). Beirut: Dar al-Thaqafa.
Ibn Ḥibbān, M. (1994 AD/1414 AH). Ṣaḥīḥ Ibn Ḥibbān bi Tartīb Ibn Bulbān al-Fārsī. (al-Arna’ut, S. Ed). Beirut: al-Risala.
Ibn Ḥibbān, M. (1973 AD/1393 AH). Kitāb al-Thiqāt. (‘Abdul Mu’id Khan, M. Ed). Hyderabad Deccan: al-Kutub al-Thaqafiyya Institution.
Ibn Ḥajar al-‘Asqalānī, A. (1995 AD/1415 AH). Taqrīb al-Tahdhīb. (‘Abdul-Qadir ‘Ata, M. Ed). Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya.
Ibn Ḥajar al-‘Asqalānī, A. (1984 AD/1404 AH). Tahdhīb al- Tahdhīb. Beirut: Dar al-Fikr.
Ibn Ḥajar al-‘Asqalānī, A. (1970 AD/1390 AH). Lisān al-Mīzān. Beirut: al-‘A’lami lil-Matbu’at Institute.
Ibn Khuzayma al-Nīshābūrī, M. (2010 AD/1431 AH). al-Tawḥīd wa Ithbāt Ṣifāt al-Rabb ‘Azza wa Jalla. (Riyashi, A. Ed). Egypt: Maktabat al-‘Ulum wa al-Hekam.
Ibn Dāwūd al-Ḥillī, H. (1972 AD/1392 AH). Rijāl Ibn Dāwūd. (al-Bahru’l-‘Ulum, M. Ed). Najaf: al-Haydariyya.
Ibn Sulaymān Kūfī, M. (1992 AD/1412 AH). Manāqib al-Imām Amīr al-Mu’minīn (AS). (Mahmudi, M. Ed). Qom: Majma’ Ihya’ al-Thaqafa al-Islamiyya.
Ibn Ṣabbāgh, ‘A. (2002 AD/1422 AH). al-Fuṣūl al-Muhimma fī Ma’rifat al-A’imma. (al-Ghurriri, S. Ed). Qom: Dar al-Hadith.
Ibn ‘Abdul Birr, Y. (n.d.). al-Intiqā’ fī Faḍā’il al-Thalātha al-A’imma al-Fuqahā’. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya.
Ibn ‘Asākir, A. (1995 AD/1415 AH). Tārīkh Madīnah Dimashq. (Shiri, A. Ed). Beirut: Dar al-Fikr.
Ibn ‘Imād al-Ḥanbalī, A. (n.d.). Shadharāt al-Dhahāb fī Akhbār Min Dhahab. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi.
Ibn Maʼkūlā, A. (n.d.). Ikmāl al-Kamāl. Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi.
Ibn al-Nadīm, M. (1962 AD/1381 AH). al-Fihrist. (Tajaddod, R. Ed). Tehran: Asatir.
Abū Nuʻaym al-Iṣfahānī, A. (1934 AD/1354 AH). Dhikr Akhbār Iṣfahān. Brill Press, Leiden.
Irbilī, A. (n.d.). Kashf al-Ghumma fī Maʻrifat al-Aʼimma. Beirut: Dar al-Adwa'.
Bukhārī, M. (n.d.). al-Tārīkh al-Kabīr. Diyarbakir (Turkey): al-Maktaba al-Islamiya.
Bayat Mokhtari, M. (1995 AD/1392 AH). The Eastern Sun in the Third Century: Faḍl ibn Shādhān Nīshābūrī. Qom: Shia Bibliography Institute.
Bayhaqī, A. (n.d.). al-Sunan al-Kubrā. Beirut: Dar al-Fikr.
Jafariyan, R. (1960 AD/1379 AH). From the Emergence of Islam to Islamic Iran. Tehran: Cultural Institute of Contemporary Knowledge and Thought.
Ḥākim Ḥaskānī, A. (1992 AD/1411 AH). Shawāhid al-Tanzīl. (Mahmudi, M. Ed). Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance.
Ḥākim Nīshābūrī, A. (1956 AD/1375 AH). Tārīkh Nīshābūrī. (Shafiei Kadkani, M.R. Ed). Tehran: Agah.
Ḥākim Nīshābūrī, A. (1399 AD/1400 AH). Ma'rifat ʻUlūm al-Hadith. (Husayn, M. Ed). Beirut: Dar al-Afaq al-Jadida.
Ḥammūʼī Juwaynī, A. (1997 AD/1398 AH). Fawā'id al-Simaṭayn. (Mahmudi, M. Ed). Beirut: al-Mahmudi Institute.
Haydari Nasab, A. (2010 AD/1390 AH). Ḥākim Nīshābūrī wa al-Mustadrak ʻalā al-Ṣaḥīḥayn. Tehran: Scientific and Cultural Publications.
Khatīb Baghdādī, A. (1996 AD/1417 AH). Tārīkh Baghdād. (Abdul Qadir, M. Ed). Beirut: Dar al-Kutub al-`Ilmiyya.
Khū'ī, A. (1992 AD/1413 AH). Mu'jam Rijāl al-Ḥadīth. 5th Ed. N.p.: al-Thaqafa al-Islamiyya Publishing Center.
Daniel, A. (2011 AD/1390     SH). The Political and Social History of Khorasan at the Beginning of the Abbasid Rule. (Rajabniya, M. Trans). Tehran: Scientific and Cultural Publications.
Dhahabī, M. (1993 .AD/1413 AH). Tārākh al-Islām wa Wafayāt al-Mashāhīr wa al-Aʻlām. (Tadmuri, A. Ed). Beirut: Dar al-Kitab al-Arabi.
Dhahabī, M. (n.d.). Tadhkirat al-Ḥuffāẓ. Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi.
Dhahabī, M. (1993 AD/1413 AH). Siyar Aʿlām al-Nubalāʾ. (al-Samar, S. Ed). Beirut: al-Risālah Institution.
Dhahabī, M. (1992 AD/1412 AH). al-Kāshif fī Maʿrifat Man lahū Riwāyah fī Kutub al-Sittah. (ʿAwāmah, M. Ed). Jaddah: Dār al-Qiblah lil-Thaqāfah al-Islāmiyyah.
Dhahabī, M. (1963 AD/1382 AH). Mīzān al-Iʿtidāl. (al-Bajāwī.,M .Ed). Beirut: Dār al-Maʿrifah.
Salmī, M. (1969 AD/1389 AH). Ṭabaqāt al-Ṣūfīyyah. (Sharibah, N. Ed). Cairo: Maktabat al-Khānijī.
Samʿānī, ʿA. (1984 AD/1404 AH). al-Ansāb. Cairo: Maktabat Ibn Taymiyyah.
Suyūṭī, ʿA. (1983 AD/1403 AH). Tabaqāt al-Ḥuffāẓ. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Shākirī, Ḥ. (1996 AD -1418 AH). Mawsūʿat al-Muṣṭafā wa-l-ʿItra (AS). Qom: Nashr al-Hādī.
Shīrwānī, Ḥ. (1983 AD/1414 AH). Manāqib Ahl al-Bayt (AS). (Ḥasūn, M. Ed). Qom: Manshurat al-Islāmiyyah.
Ṣadūq, M. (1978 AD/1398 AH). al-Tawḥīd. (Ḥusaynī, H. Ed). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī.
Ṣadūq, M. (1887 AD/1362 SH). al-Khiṣāl. (Ghafārī, A. Ed). Qom: Islāmī.
Ṣadūq, M. (1965 AD/1385 AH). ʿIlal al-Sharāʾiʿ. (Baḥr al-ʿUlūm, MS. Ed). Najaf: al-Ḥaydariyyah.
Ṣadūq, M. (1984 AD/1404 AH). ʿUyūn Akhbār al-Riḍā (AS). (Aʿlamī, H. Ed). Beirut: Muʾassasat al-Aʿlamī lil-Matbūʿāt.
Ṣadūq, M. (1985 AD/1405 AH). Kamāl al-Dīn wa Tamām al-Niʿmah. (Ghafārī, A. Ed). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī.
Ṣafadī, Kh. (2000 AD/1420 AH). al-Wāfī bil Wafayāt. (Arnāʾūṭ, A. Ed). Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.
Ṭabasī, M. (2006 AD/1385 SH). "Silsilah al-Dhahab bi-Riwāyat Ahl al-Sunnat". Farhang Kawthar Quarterly. No. 67, pp. 42-31.
Ṭabasī, M. (2009 AD/1388 SH). Ḥadīth Silsilah al-Dhahab min Nadhar Ahl al-Sunnat. Qom: Dalil Ma.
Ṭabarī, M. (1993 AD/1413 AH). Dalāʾil al-Imāmah. Qom: Muʾassasat al-Baʿthah.
Ṭūsī, M. (1993 AD/1414 AH). al-Amālī. (Muʾassasat al-Baʿthah. Ed). Qom: Dār al-Thaqāfah.
Ṭūsī, M. (1994 AD/1415 AH). Rijāl al-Ṭūsī. (Qayyūmī, J. Ed). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī.
ʿIjlī, A. (1984 AD/1405 AH). Maʿrifat al-Thuqāt.  Al-Madīnah al-Munawwarah: Maktabat al-Dār.
ʿAṭṭār, F. (n.d.). Tazkirah al-Awlīyāʾ. (Qazwini, M. Intro). Tehran: Central Publication.
ʿAṭārudī, ʿA. (2009 AD/1388 SH). Imam Riḍā (AS) Works and Narrations. Tehran: Ṣadr.
ʿAṭārudī, A. (1986 AD/1406 AH). Musnad al-Imām al-Riḍā (AS). Mashhad: al-Muʾtamar al-ʿĀlamī al-Imām al-Riḍā.
Qundūzī, S. (1996 AD/1416 AH). Yanābīʿ al-Mawaddah li Dhāwī al-Qurbā. (Ashraf al-Ḥusaynī, J. Ed). Tehran: Dār al-Uswah.
Karbāsī, M. (2004 AD/1425 AH). Iklīl al-Manhaj fī Taḥqīq al-Maṭlab. (Hussein Ashkiwari, J. Ed). Qom: Dar al-Ḥadīth.
Le Strange, G. (1985 AD/1364 SH). Geographical History of the Eastern Caliphate. (Irfan, M. Trans). Tehran: Scientific and cultural publications.
Majlisī, M. (1983 AD/1403 AH). Biḥār al-Anwār. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Maḥmūdī, M. (1976 AD/1396 AH). Nahj al-Sa'āda fī Mustadrak Nahj al-Balāgha. Beirut: Dar al-Ta'aruf.
Murtaḍā ʻAmilī, J. (1996 AD/1416 AH). al-Ḥayāt al-Sīyāsīah lil Imām al-Riḍā (AS). Qom: Islamic Publication Foundation.
Marʻashī Najafī, Sh. (1974 AD/1394 AH). Sharḥ Iḥqāq al-Ḥaqq. Qom: Maktabat Ayatullah al-Mar'ashi al-Najafi.
Mizzī, Y. (1993 AD/1413 AH). Tahdhīb al-Kamāl. (Maarouf, B. Ed). Beirut: Al-Risalah Foundation.
Mustawfī Qazwīnī, Ḥ. (1983 AD/1362 SH). Selected History. (Nava'i, A. Ed). Tehran: Amir Kabir.
Najāshī, A. (1996 AD/1416 AH). Rijāl al-Najāshī. (Zanjani, M. Ed). Qom: Islami.
Namazi Shahrudi, A. (1999 AD/1419 AH). Mustadrak Safīnat al-Biḥār. Qom: Islamic Publication Foundation.
Manāwī, M. (1995 AD/1415 AH). Fayḍ al-Qadīr. (Abd al-Salam, A. Ed). Beirut: Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah.
Wahidi Mihrjirdi, Sh. (2015 AD/1394 SH). Murjiʼa. Tehran: Samt
 
  • تاریخ دریافت: 04 دی 1403
  • تاریخ بازنگری: 16 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش: 16 بهمن 1403
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار: 01 اسفند 1403