روایت پذیری فرامذهبی در سنّت حدیثی امامیّه: بازخوانی نقش محمد بن احمد اسدی قزوینی در منظومه روایی شیخ صدوق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی زابل، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، زابل، ایران.

چکیده

شیخ صدوق از محدثان سرآمد امامیّه در قرن چهارم هجری با سفر به ری، دوران جدیدی از کسب علم و دانش خویش را آغاز کرد. از دیگر سو، ری به دلیل حضور مشایخ امامی و اهل تسنّن از اقصی نقاط بلاد اسلامی تبدیل به محفلی برجسته در حوزه حدیث شده بود. تنوّع مذاهب، آزادی نسبی سیاسی و وضعیّت اقتصادی مطلوب از دیگر عوامل مساعد در رشد ری بود. بررسی آثار شیخ صدوق نشان می‌دهد که شیوخی از حوزه حدیثی قزوین نیز در ری فعالیّت داشته‌اند. از این رو حضور شیخ صدوق در ری و ملاقات او با مشایخ قزوینی در این بوم به اهمیّت این مطالعه می‌افزاید. "محمد بن احمد بن علی بن اسد اسدی" از محدثان اهل تسنّن قزوین است که تنها نام و یاد او در مکتوبات حدیثی صدوق دیده می‌شود. ظاهر منقولات ابوالحسن اسدی قزوینی چنین می نُماید که وی از محدّثان شیعی است اما با فقدان داده از او در منابع رجالی شیعی از یکسو و وجود اطلاعاتی کمیاب از او در منابع روایی اهل تسنّن از طرف دیگر، فعالیّت‌های او و پیشینه وی قابل شناسایی می‌شود. در این جستار با روش توصیفی- اکتشافی، ضمن شناسایی مذهب اهل سنّت ابوالحسن اسدی، به شناخت این شیخ قزوینیِ فعّال در ری پرداخته و پیامدها و دلایل حضور او در ری به بوته نقد گذاشته می‌شود. انتقال اخبار اهل سنّت قزوین به ری و اثرگذاری این محدّث قزوینی بر بنیان و بنان علمی صدوق از مهم‌ترین پیامدهای حضور ابوالحسن اسدی در ری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


References
Ibn Bābawayh, M. (n.d.). al-Amālī. Beirut: Mu'assasat al-Bi'tha.
Ibn Bābawayh, M. (n.d.). Ṣifāt al-Shīʻa. N.p.: N.d.
Ibn Bābawayh, M. (1983 AD/1362 SH). al-Khiṣāl. (Ghaffari, A. Ed). Qom: N.n.
Ibn Bābawayh, M. (1941 AD/1361 AH). Maʻānī al-Akhbar. (Ghaffari, A. Ed). Qom: Dar al-Hadith.
Ibn ʻImād, A. (n.d.). Shadharāt al-Dhahab. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Ibn Ḥajar al-ʻAsqalānī, A. (1904 AD/1325 AH). Tahdhīb al-Tahdhīb. Beirut: Dar Sadr.
Isma'ilizadeh, A. (2003 AD/1382 SH). "Tawḥīd Ṣadūq from an Analytical and Critical Perspective." Ulum al-Hadith.
Baghdādī, Kh. (1996 AD/1417 AH). Tarīkh Baghdād, Beirut: Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah.
Dhahabī, Sh. (2006 AD/1427 AH). Sīyar Aʻlām al-Nubalāʼ. Cairo: Dar al-Hadith.
Rāfiʻī, A. (1956 AD/1376 AH). al-Tadwīn fī Akhbār Qazwīn. Tehran: N.n.
Rashīd al-ʻAṭṭār, Y. (2002 AD/1423 AH). Nuzhat al-Nāẓir fī Dhikr man Ḥaddatha ʻan Abil Qāsim al-Baghawīyy min al-Ḥuffāẓ wal-Akābir. N.p.: Dar Ibn Hazm.
Sattar, H. (2014 AD/1393 SH). An Examination and Analysis of the Reasons and Consequences of Transmitted Narrations in the Works of Shaykh Ṣadūq. Qom: Qom University. Vol. 12, no. 27, pp. 91-110.
Sattar, H. (2021 AD/1400 SH)."The Role of Transmitted Narrations in Intra-Shi'i Theological Differences; A Case Study of the Notions of the Prophet's Infallibility and the Distortion of the Qur'an." Ma'rifat al-Kalami. Vol. 12, no. 2, pp. 27-49.
Suyūṭī, J. (1979 AD/1399 AH). Tadrīb al-Rāwī. (Hashim, A. Ed). Beirut: N.n.
Ṭūsī, M. (1960 AD/1380 AH). al-Fihrist. (Al Bahr al-Ulum, M. Ed). Najaf: al-Matba'ah al-Haydariyyah.
Kremer, J. L. (1996 AD/1375 SH). Revival of Culture in the Buyid Era. Tehran: University Publishing Center.
Najāshī, A. (1995 AD/1416 AH). Rijāl Najāshī. Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Mustawfi, H. Nuzhat al-Qulūb, (Le Strange, G. Ed). Leiden: N.n.
Musavi, S. M; Sattar. (2021 AD/1400 SH). "An Analytical Study of the Place of Reason in the Exegetical Narrations of Shaykh Ṣadūq." Hadith Hawzah.
Muqaddasī, M. (1987 AD/1408 AH). Aḥsan al-Taqāsīm. Beirut: N.n.
Muẓaffar, M. (n.d.). Tarīkh al-Shi'a. N.p.: N.n.
  • تاریخ دریافت: 10 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 15 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 24 آبان 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 01 آذر 1404
  • تاریخ انتشار: 01 آذر 1404