تاریخ‌گذاری روایت «خَیْرُ نِسَاءِ الْجَنَّة» به نقل از طبرانی در خصال شیخ صدوق با تکیه بر روش تحلیل اِسناد - متن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای تخصصی علوم قرآن و حدیث.

10.22034/hsr.2025.52140.1100

چکیده

ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن ایوب بن مطیر اللخمی شامی مشهور به طبرانی یکی از بزرگ‌ترین محدّثان سنّی‌مذهب جهان اسلام و از معمّرین در علم حدیث است. در کتب شیعه، بخصوص کتاب خصال شیخ صدوق، بسیاری از منقولات او نقل شده است. شیخ صدوق از طریق مکاتبه با وی در اصفهان به نقل روایت«خَیْرُ نِسَاءِ الْجَنَّة» به شیوه کتابت همراه با اجازه اقدام کرده است. این روایت در منابع مختلف اهل‌سنّت ذکر شده ولی در منابع شیعی برای اولین بار شیخ صدوق این حدیث را وارد منابع امامیّه کرده است و آن را از شیخ سنّی‌مذهبش، لخمی، نقل نموده است. از این رو به دلیل اهمیّت واکاوی سندی و متنی این روایت در منابع اهل‌سنّت و شیعه خصوصاً از حیث سیر زمانی راویان آن، پژوهش حاضر انجام شد. بدین منظور این مقاله با استفاده از روش تحلیل اِسناد- متن در بررسی احادیث و همچنین باشیوه توصیفی - تحلیلی پس از تقریر آرا و دیدگاه مختلف در میان محدّثان در شرح این حدیث، در پی پاسخی روشن به این سؤال است که چه تغییراتی در فقره اصلی این حدیث وجود دارد؟ از نتایج بررسی این روایت با روش تحلیل اسناد -متن می‌توان به مواردی چون دستیابی به میزان همبستگی این حدیث در منابع مختلف اهل‌سنّت و تفاوت اندک آن با نقل منابع شیعی اشاره نمود؛ چنانکه در بررسی این روایت، این مورد روشن شد که همه منابع اهل‌سنّت در ارتباط با این حدیث تقریباً به یک صورت نقل شده است و در نقل شیعی توسط شیخ صدوق در فقره اصلی حدیث اندکی تغییرات در الفاظ صورت گرفته که البته معنا و مفهوم همان است و در حقیقت همان صورت کلی معنا به ذهن مخاطب متبادر می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت: 27 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 17 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 27 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 01 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار: 01 بهمن 1404