مطالعه تطبیقی در فهم حدیث «لَا یَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ یَجْمَعَ بَیْنَ ثِنْتَیْنِ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَةَ عَلَیْهَا السلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

چکیده

حدیث به دلیل اهمیت آن در دانش های اسلامی از قبیل فقه، تفسیر، کلام وتاریخ، نیازمند اِعمال قواعد فهم حدیث است. این نوشتار در صدد ارائه فهمی روشمند از حدیث« لَا یَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ یَجْمَعَ بَیْنَ ثِنْتَیْنِ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَةَ عَلَیْهَا السَّلَامُ » در سایه قرآن،با تأکید بر دیدگاه شیخ یوسف بحرانی از عالمان اخباری و  وحید بهبهانی از عالمان اصولی است.طبق بررسی ها مشخص شد تاکنون نوشته مستقلی در این باره یافت نشد. گفتنی است این حدیث، مبنای فتوای اخباریان بر حرمت ازدواج همزمان با دوتن از سادات و فتوا به کراهت از سوی اصولیان شده است.پس از بررسی و تحقیق درباره سند و مفاد حدیث و عرضه آن بر قرآن و به بکار بستن روش توصیفی – تحلیلی، این نتیجه حاصل شد که شیخ یوسف بحرانی معتقد به صحت سند این حدیث است وهمچنین معتقد است که متن حدیث بر پایه تبادر، ظهور در حرمت دارد در نتیجه ازدواج همزمان با دوتن از زنان سادات حرام است.از سوی دیگر وحید بهبهانی معتقد به حرام نبودن چنین ازدواجی است.نگارنده با تاریخ گذاری رویکرد حرمت ازدواج با زنان سادات  که از زمان شیخ جعفر بحرانی و پس از او شیخ  حر عاملی مطرح شده و همچنین بررسی دیدگاه شیخ یوسف بحرانی و مقایسه آن با دیدگاه وحید بهبهانی به این نتیجه رسید اولا سند حدیث ضعیف است .ثانیا متن حدیث با توجه به قرینه سیاق و تفاوت میان عنوان مشقت و ایذاء، دلالتی بر حرمت نمی کند. بنابراین می توان ادعا کرد که دیدگاه وحید بهبهانی با قرآن کریم و قواعد علمی همآهنگ تر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


The Holy Qur’an.

Abū Dāwūd, S. (n.d.). Sunan Abī Dāwūd. Cairo: Dār al-Ḥadīth.

Agha Buzurg Ṭehrani, M. (1982 AD/1403 AH). al-Dhariʿa ilā Taṣānīf al-Shīʿa. Beirut: Dār al-Aḍwāʾ.

Agha Buzurg Ṭehrani, M. (2009 AD/1430 AH). Ṭabaqāt Aʿlām al-Shīʿa. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.

Amīn, M. (1982 AD/1403 AH). Aʿyān al-Shīʿa. Beirut: Dār al-Taʿāruf.

Babaei, A. (2015 AD/1394 SH). Principles of Qur’anic Exegesis. Qom & Tehran: Ḥawzah and University Research Institute; Organization for the Compilation of Humanities Textbooks.

Badīʿ Yaʿqūb, E. (2000 AD/1379 SH). Encyclopedia of Arabic Grammar and Morphology. Tehran: Esteqlal Publications.

Bahrānī, A. (1986 AD/1407 AH). Anwār al-Badrayn fī Tarājim ʿUlamāʾ al-Qaṭīf wa al-Aḥsāʾ wa al-Baḥrayn. Qom: Public Library of Grand Ayatollah Marʿashī Najafī.

Bahrānī, Y. (1984 AD/1363 SH). al-Ḥadāʾiq al-Nāḍirah fī Aḥkām al-ʿItrat al-Ṭāhirah. Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī.

Bukhārī, M. (n.d.). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī (al-Jāmiʿ al-Ṣaḥīḥ al-Musnad). Cairo: Ministry of Endowments.

Ḥakīm, M. (1983 AD/1404 AH). Mustamsak al-ʿUrwah al-Wuthqā. Qom: Maktab al-Sayyid al-Marʿashī.

Ḥakīm, S. (1995 AD/1416 AH). Muntaqā al-Uṣūl. N.p.: al-Hadi.

Hasan Beigi, A. (2018 AD/1397 SH). An Introduction to the Process of Hadith Understanding. Arak: University of Arak.

Ḥurr ʿĀmilī, M. (1993 AD/1414 AH). Hidāyat al-Ummah ilā Aḥkām al-Aʾimmah. Mashhad: Astan Quds Razavi, Islamic Research Center.

Ḥurr ʿĀmilī, M. (1999 AD/1420 AH). Wasāʾil al-Shīʿa ilā Tafṣīl Masāʾil al-Sharīʿa. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.

Ibn Bābawayh (Shaykh al-Ṣadūq), M. (1965 AD/1385 AH). ʿIlal al-Sharā’iʿ. Qom: Davari Bookstore.

Ibn Fāris, A. (n.d.). Muʿjam Maqāyīs al-Lughah. Qom: Maktab al-Iʿlām al-Islāmī.

Ibn Mājah, M. (n.d.). Sunan Ibn Mājah. Beirut: Dār al-Fikr.

ʿIrāqī, A. (1951 AD/1371 AH). Tanqīḥ al-Uṣūl. Najaf: Maktabat al-Ḥaydariyyah.

Jadidinejad, M; Masoudi, A. (2006 AD/1385 SH). Hadith and Rijāl Foundations in the Thought of Shaykh Muḥammad Taqī Majlisī. Qom: Dār al-Ḥadīth.

Kāẓimī Khurrāsānī, M. (1988 AD/1409 AH). Fawāʾid al-Uṣūl. Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī.

Khansari, M. (1969 AD/1390 AH). Rawḍāt al-Jannāt fī Aḥwāl al-ʿUlamāʾ wa al-Sādāt. Qom: Ismāʿīliyyān.

Khūʾī, A. (1979 AD/1410 AH). Ajwad al-Taqrīrāt. Qom: Religious Publications.

Khūʾī, A. (1986 AD/1407 AH). Kitāb al-Nikāḥ. Qom: Lutfi & Dar al-Hadi.

Majlisī, M. (1984 AD/1363 SH). Biḥār al-Anwār: The Comprehensive Collection of the Imams’ Traditions. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmiyyah.

Majlisī, M. (1985 AD/1406 AH). Malādh al-Akhiyār fī Fahm Tahdhīb al-Akhbār. Qom: Library of Ayatollah Marʿashī Najafī.

Majlisī, M. (1985 AD/1406 AH). Rawḍat al-Muttaqīn fī Sharḥ Man Lā Yaḥḍuruhu al-Faqīh. Tehran: Kushanpur Islamic Cultural Institute.

Maʿlūf, L. (1983 AD/1362 SH). al-Munjid fī al-Lughah. Tehran: Ismāʿīliyyān.

Meshkini, A. (2000 AD/1379 SH). Terminology of Uṣūl and Its Main Discussions. Qom: al-Hadi Publishing.

Muḥaqqiq Dāmād, M. (1999 AD/1378 SH). Studies in Uṣūl al-Fiqh. Tehran: Center for Islamic Sciences Publishing.

Muḥsinī, M. (2013 AD/1392 SH). Muʿjam al-Aḥādīth al-Muʿtabarah. Qom: Dār al-Nashr al-Adyān.

Muẓaffar, M. (n.d.). Uṣūl al-Fiqh. Qom: Ismāʿīliyyān.

Najafī, M. (1988 AD/1367 SH). Jawāhir al-Kalām fī Sharḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmiyyah.

Ṣadr, H. (n.d.). Takmilat Amal al-Āmil. Beirut: Dār al-Muʾarrikh al-ʿArabī.

Sayyid Sharīf Jurjānī. (n.d.). Muʿjam al-Taʿrīfāt. Cairo: Dār al-Fazilah.

Subḥānī, J. (1997 AD/1376 SH). A Concise Work on Uṣūl al-Fiqh: Verbal and Rational Proofs. Qom: Seminary Administration.

Subḥānī, J. (1997 AD/1418 AH). Encyclopedia of the Classes of Jurists. Qom: Imam al-Ṣādiq Institute.

Subḥānī, J. (2014 AD/1393 SH). Exegetical Methodologies in Qur’anic Sciences. Qom: Imam al-Ṣādiq Institute.

Ṭabāṭabāʾī Yazdī, M. (1999 AD/1420 AH). al-ʿUrwah al-Wuthqā. Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī.

Ṭūsī, M. (1986 AD/1407 AH). Tahdhīb al-Aḥkām fī Sharḥ al-Muqniʿah. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmiyyah.

Wahid Behbahani, M. (n.d.). al-Rasāʾil al-Fiqhīyyah. Qom: Institute of
al-ʿAllāmah al-Mujaddid al-Wahid al-Behbahani.

Zabīdī, M. (n.d.). Tāj al-ʿArūs min Jawāhir al-Qāmūs. Beirut: al-Maktabah al-Hayat

  • تاریخ دریافت: 13 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 11 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش: 22 فروردین 1405
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار: 01 اردیبهشت 1405