سنت نبوی، پس از قرآن کریم، دومین منبع معتبر برای استنباط معارف اسلام است؛ اما قلمرو و میزان حجیت آن همواره در میان اندیشمندان اسلامی مورد گفتگو است. در این زمینه سه دیدگاه اصلی قابل شناسایی است: ۱. حجیت مطلق سنت، ۲. حجیت سنت در امور دینی و عدم حجیت آن در امور غیردینی، ۳. تفکیک حجیت بر اساس شئون سهگانهی پیامبر(ص) شامل شأن رسالت، قضاوت و حکومت. این نوشتار با روش توصیفی- تحلیلی و رویکردی انتقادی، درصدد است تا تبیینی خردپذیر از مشورتهای پیامبر(ص) بر پایهی نظریهی تفکیک شئون ارائه دهد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مشورت در هر یک از این شئون سه گانه، جایگاه متفاوت دارد: در زمینه رسالت پیامبر (ص) مشورت جایگاه ندارد زیرا رسالت امری قدسی است. در شأن قضاوت، جایگاه مشورت روشن است. زیرا در امر قضاوت احکام بر اساس استماع شواهد و احکام ظاهری صورت می پذیرد. و مشورت در این عرصه کارآیی دارد. اما جایگاه مشورت در شأن حکومت و رهبری، متفاوت از دو شأن قبلی است. مشورت در این شأن، تبلور به کارگیری خرد جمعی در امور غیر وحیانی و نظام حکمرانی است. از این رو ، صرفاً جنبهای آموزشی یا تشریفاتی ندارد، بلکه عنصر مؤثر و تعیینکننده در فرآیند تصمیمگیری است. این تحلیل نشان میدهد مشورتهای نبوی نه تنها با عصمت و جایگاه والای پیامبر(ص) در تعارض نیست، بلکه بیانگر وجه عقلایی سیرهی نبوی است.
روشن ضمیر, محمد ابراهیم, & نورائی, محسن. (1405). حجیت سنت نبوی: مبانی، دیدگاهها و پیامدها با تأکید بر مشورتهای پیامبر(ص). مطالعات و تحقیقات حدیثی, 3(3), 215-243. doi: 10.22034/hsr.2026.52293.1139
MLA
محمد ابراهیم روشن ضمیر; محسن نورائی. "حجیت سنت نبوی: مبانی، دیدگاهها و پیامدها با تأکید بر مشورتهای پیامبر(ص)". مطالعات و تحقیقات حدیثی, 3, 3, 1405, 215-243. doi: 10.22034/hsr.2026.52293.1139
HARVARD
روشن ضمیر, محمد ابراهیم, نورائی, محسن. (1405). 'حجیت سنت نبوی: مبانی، دیدگاهها و پیامدها با تأکید بر مشورتهای پیامبر(ص)', مطالعات و تحقیقات حدیثی, 3(3), pp. 215-243. doi: 10.22034/hsr.2026.52293.1139
VANCOUVER
روشن ضمیر, محمد ابراهیم, نورائی, محسن. حجیت سنت نبوی: مبانی، دیدگاهها و پیامدها با تأکید بر مشورتهای پیامبر(ص). مطالعات و تحقیقات حدیثی, 1405; 3(3): 215-243. doi: 10.22034/hsr.2026.52293.1139
)