حسد در منابع روایی بهعنوان یکی از رذائل اخلاقی و آفات مهلک قلب، منشأ بسیاری از مفاسد فردی و اجتماعی معرفی شده است. روایت«کادَ الحَسَدُ أن یَغْلِبَ القَدَرَ» بیانگر عمق تأثیرگذاری منفی این صفت بر سرنوشت انسان در نظام آفرینش است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی، به واکاوی سندی و دلالی روایت مذکور و حدیث مشابه آن در دو منبع متقدم یعنی«عیون أخبار الرضا علیهالسلام» و «اصول کافی» میپردازد. یافتههای تحلیل سندی نشان میدهد که روایت شیخ صدوق به دلیل وجود راویان در زمره اسانید ضعیف قرار میگیرد اما روایت کافی سند و کلیدواژه «یَغْلِبَ»، متن و مضمون را تأیید میکند. تحلیل دلالی نیز حاکی از آن است که مراد از «قدر» در این روایت، امر جبری و محتوم نیست بلکه تقدیرات مشروطی است که بر اساس سنن الهی و اسباب و مسببات جریان دارند. در چارچوب سنن الهی، میتواند سدی در برابر جریان رحمت الهی ایجاد کرده و سرنوشت انسان را به سوی هلاکت سوق دهد. در نهایت، این پژوهش با تبیین ابعاد تهدیدکننده حسد، رهیافتهایی همچون تربیت بر مبنای توکل و رضا، نهادینهسازی شکرگزاری و پرهیز از مقایسههای اجتماعی مذموم را برای حفظ امنیت روانی و اجتماعی ارائه می دهد.
فیروزی, نعمت الله. (1405). تحلیل سندی و دلالی روایت«کادَ الحَسدُ أن یَغْلِبَ القَدَرَ». مطالعات و تحقیقات حدیثی, 3(3), 131-168. doi: 10.22034/hsr.2026.52388.1153
MLA
نعمت الله فیروزی. "تحلیل سندی و دلالی روایت«کادَ الحَسدُ أن یَغْلِبَ القَدَرَ»". مطالعات و تحقیقات حدیثی, 3, 3, 1405, 131-168. doi: 10.22034/hsr.2026.52388.1153
HARVARD
فیروزی, نعمت الله. (1405). 'تحلیل سندی و دلالی روایت«کادَ الحَسدُ أن یَغْلِبَ القَدَرَ»', مطالعات و تحقیقات حدیثی, 3(3), pp. 131-168. doi: 10.22034/hsr.2026.52388.1153
VANCOUVER
فیروزی, نعمت الله. تحلیل سندی و دلالی روایت«کادَ الحَسدُ أن یَغْلِبَ القَدَرَ». مطالعات و تحقیقات حدیثی, 1405; 3(3): 131-168. doi: 10.22034/hsr.2026.52388.1153
)